Recenzja Gambonanza — szachy, które postanowiły się zbuntować

Balatro udowodniło w 2024 roku, że można wziąć znany wszystkim system — w tym przypadku pokera — i przerobić go na wciągający rogalik, który pochłania czas w sposób trudny do wytłumaczenia racjonalnymi argumentami. Od tamtej pory nie brakuje tytułów próbujących powtórzyć ten sukces z innymi grami karcianymi i planszowymi jako punktem wyjścia. Gambonanza bierze na warsztat szachy. To pomysł zarówno kuszący, jak i obarczony poważnym ryzykiem — i ostateczny efekt jest dokładnie tak niejednoznaczny, jak sugerowałaby ta sprzeczność.

Szachy, których nie znacie

Gambonanza zaczyna się skromnie: plansza o wymiarach pięć na pięć pól, trzy figury po własnej stronie i jeden cel — zbić wszystkie figury przeciwnika. Nie chodzi o mata. Nie chodzi o króla. Chodzi o kompletne wyczyszczenie planszy, co od razu stawia przed graczem inne wyzwania niż klasyczna gra.

Między rundami odwiedzamy sklep, gdzie za zdobyte monety kupujemy nowe figury, ulepszenia planszy i tytułowe gambity — specjalne modyfikatory zmieniające zasady gry. Tych ostatnich jest ponad sto pięćdziesiąt i to właśnie one są sercem Gambonanza. Jeden sprawia, że pionek co kilka tur pomija ruch przeciwnika. Inny automatycznie awansuje piony, jeśli gracz przez chwilę nie wykonuje ruchów. Jeszcze inny nagradza monetami za każde bicie określoną figurą. Gdy kilka gambitów zaczyna ze sobą współgrać, powstają kombinacje, które czynią z gracza niemal niepokonalnego — i właśnie te momenty są najbardziej satysfakcjonującą częścią gry.

Co pięć standardowych rund czeka boss: animowana postać zainspirowana prawdziwymi arcymistrzami szachowymi, wyposażona we własną, unikalną zdolność. M3CH4GNUS C4RLS3N potrafi losowo przetasować nasze figury przed partią, Tal Przeklęty umieszcza na planszy przeklęte pola, które degradują każdą figurę wylądującą na nich do pionka. Projekty bossów są pomysłowe i nadają kolejnym biegom wyrazisty charakter.

Problem natury filozoficznej

I tutaj dochodzimy do sedna sprawy, które Gambonanza próbuje przemilczeć, ale nie sposób go zignorować: szachy i poker to fundamentalnie różne gry.

Poker jest grą częściowej informacji i prawdopodobieństwa. Balatro mogło dodawać losowe elementy — tasowanie talii, jokerów, karty specjalne — i wciąż pozostawać grą strategiczną, bo cały pierwotny system opierał się na zarządzaniu niepewnością. Szachy są grą kompletnej informacji. Każda figura, każdy możliwy ruch — wszystko jest widoczne. To właśnie dlatego mistrzowie szachowi potrafią myśleć o dziesiątkach posunięć naprzód.

Gambonanza wprowadza losowość do systemu, który losowości nie potrzebuje i właściwie jej nie toleruje. Losowy dobór gambitów w sklepie, losowe układy figur w późniejszych etapach, losowe efekty niektórych zdolności bossów — wszystko to odbiera graczowi poczucie kontroli, które było źródłem satysfakcji w klasycznych szachach. Zamiast wygrywać dzięki sprytnej taktyce, często wygrywa się dlatego, że tym razem sklep zaproponował właściwą kombinację gambitów. Albo dlatego, że sztuczna inteligencja popełniła błąd w odpowiednim momencie. Przegrywa się zaś niekiedy nie dlatego, że zrobiło się coś źle, lecz dlatego, że po prostu tak wyszło.

To nie znaczy, że strategia znika zupełnie. Umiejętność rozpoznania opłacalnej synergii gambitów, cierpliwe budowanie zestawu figur i planowanie z wyprzedzeniem — to wszystko ma znaczenie. Ale ma go znacznie mniej niż w grze, z której Gambonanza czerpie inspirację.

Balatro, ale bez udawania

Wizualnie i strukturalnie Gambonanza jest zadziwiająco bliska Balatro — menu główne, interfejs sklepu, podział na rundy i bossów, estetyka pikselowego retro z filtrem CRT. Podobieństwo jest na tyle wyraźne, że trudno nazwać je jedynie inspiracją. Gdyby nie fakt, że sama rozgrywka jest całkowicie inna, można by mówić o kłopotliwym poziomie bliskości.

Ścieżka dźwiękowa jest przyjemna, choć nie tak hipnotyczna jak muzyka Balatro. Grafika utrzymana jest w żywej, nostalgicznej estetyce, która dobrze współgra z absurdalnym klimatem całości. Gra wie, że jest lekka i trochę głupia — i nie udaje, że jest czymś innym.

Brakuje natomiast przycisku cofania ruchu, co w grze opartej na logice szachowej jest dotkliwym pominięciem. Jeden przypadkowo kliknięty ruch potrafi zrujnować całą partię bez możliwości naprawy.

Ile godzin wytrzymasz?

Gambonanza wciąga na kilkanaście godzin, szczególnie gdy trafi się seria udanych biegów z mocnymi synergami gambitów. Wtedy pojawia się to przyjemne poczucie złamania systemu, które jest wspólnym mianownikiem najlepszych rogalików. Problem w tym, że takie momenty nie są konsekwencją umiejętności — są efektem szczęśliwego zbiegu okoliczności w sklepie.

Po dwudziestu godzinach różnorodność zaczyna wyczerpywać swoje możliwości. Układy figur przeciwnika są ograniczone, wczesne fazy kolejnych biegów szybko zaczynają przypominać siebie nawzajem, a bez głębszego systemu postępu między sesjami motywacja do kolejnego uruchomienia gry słabnie szybciej, niż by się chciało.

Opinia na koniec

Gambonanza to solidna, błyskotliwie zaprojektowana gra, która ma jedno fundamentalne pęknięcie w założeniu: szachy i rogalikowe losowanie nie współpracują ze sobą tak naturalnie jak poker i karty Joker. Twórcy włożyli w projekt wyraźną pracę i pasję — to widać w różnorodności gambitów, projekcie bossów i ogólnej dopracowanej estetyce. Problem leży głębiej, na poziomie konceptu, i żadna aktualizacja go nie naprawia.

Jeśli szukacie lekkiego, przyjemnego tytułu na kilkanaście godzin, który da wam kilka momentów poczucia wszechmocy — Gambonanza jest dobrym wyborem. Jeśli liczycie na głębię i strategiczną satysfakcję porównywalną z Balatro — możecie poczuć się rozczarowani.

Rozgrywka
Grafika
Dźwięk
Przyjemność z gry